Ginekomastiya kişilərdə süd vəzisinin böyüməsidir. Həyatın müəyyən dövrlərində fizioloji ola bilər, lakin bir çox hallarda hormonal pozğunluğun və ya başqa xəstəliyin əlamətidir.
Ginekomastiya nədir?
Kişilərdə sinə nahiyəsinin böyüməsi bəzən yalnız piylənmə ilə əlaqələndirilir. Halbuki burada iki fərqli vəziyyət var: həqiqi ginekomastiyada süd vəzisi vəz toxuması hesabına, yalançı ginekomastiyada isə yağ toxuması hesabına böyüyür.
Böyümə ilə yanaşı toxumada bərkimə və toxunduqda ağrı yarana bilər. Ginekomastiya, xüsusilə yeniyetmələrdə, ciddi fiziki və psixoloji narahatlığa səbəb olur.
Ginekomastiya kimlərdə görülür?
Fizioloji ginekomastiya yenidoğulmuşlarda, yeniyetmələrdə və böyüklərdə rast gəlinir və öz-özünə geriləyə bilər. Yetkin kişidə ginekomastiya yeni yaranıbsa, onun səbəbini qiymətləndirmək lazımdır.
- Yenidoğulmuş oğlan uşaqları: plasenta estrogeninin təsiri ilə yaranır və bir neçə həftədən sonra öz-özünə normal ölçüyə qayıdır.
- Yeniyetmələr (12–15 yaş): pubertat dövrü ginekomastiyası tez-tez müvəqqəti olur və adətən 2 il ərzində müalicəsiz keçib gedir.
- 40 yaşdan yuxarı kişilər: involutiv ginekomastiya yaşla testosteronun azalması və estrogenin testosterona nisbətinin artması ilə bağlıdır.
Səbəbləri
Ginekomastiyanın yaranmasında testosteron və estrogen arasındakı tarazlığın pozulması rol oynayır: testosteron azaldıqda və ya estrogen artdıqda süd vəzisi böyüyə bilər. Həqiqi ginekomastiya estrogen yüksəkliyi və hiperprolaktinemiya (qanda prolaktinin yüksəkliyi) ilə əlaqələndirilir.
- yaşla əlaqəli hormonal dəyişikliklər və testosteron çatışmazlığı
- estrogenin artması: androgenlərin estrogenə çevrilməsinin tənzimlənməsinin pozulması, androgenlərə qarşı rezistentlik, estrogen istehsal edən şişlər
- prolaktinin artması (hiperprolaktinemiya), o cümlədən hipofizin mikro- və makroprolaktinomaları
- bəzi dərmanlar, anabolik steroidlər, müəyyən qida əlavələri, narkotik maddələrin nəzarətsiz qəbulu
- qalxanvari vəzin funksiya pozğunluqları, o cümlədən hipertireoz
- qaraciyərin (virus və ya alkoqol mənşəli) və böyrəklərin xəstəlikləri
- böyrəküstü vəzin və xayaların şişləri, daha nadir hallarda digər törəmələr
- stress və piylənmə
Müayinə və diaqnostika
Ginekomastiyanı ilk növbədə süd vəzisi xərçəngindən ayırd etmək lazımdır. Sərt, birtərəfli kütlə, dəri dəyişiklikləri və ya məmə ucundan ifrazat varsa, bunu sadəcə hormonal dəyişiklik hesab edib gözləmək olmaz.
Diaqnoz fiziki müayinə, süd vəzisinin ultrasəs müayinəsi, mammoqrafiya və qanda müəyyən hormonların səviyyəsinin yoxlanılması əsasında qoyulur. Bir çox dərman süd vəzisinin böyüməsinə səbəb ola bildiyindən, qəbul etdiyiniz dərmanlar barədə həkimə mütləq məlumat verin.
Müalicə
Yenidoğulmuşlarda və yeniyetməlik dövründə ginekomastiya müalicə olunmur, sadəcə izlənilir. Altda yatan səbəb müalicə olunursa, ginekomastiya da müşahidə altında saxlanılır. İnvolutiv ginekomastiyada hormonal terapiya aparılır. Yalançı ginekomastiyada müalicəyə bədən çəkisini azaltmaqla başlanılır.
Süd vəzisinin cərrahi yolla çıxarılması əsas xəstəlik müalicə olunduqdan sonra aparılır. Müalicəyə baxmayaraq geriləməyən, ölçüsü böyük (5 sm-dən artıq) olan və ya xərçəng ehtimalı olan hallarda cərrahi müalicə, bəzən radioterapiya tövsiyə oluna bilər.
Bu səhifədəki məlumat ümumi xarakter daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir.