Oruc tutmaq diabet xəstələri üçün risklidir və hər kəsə tövsiyə olunmur. Amma həkimlə əvvəlcədən məsləhətləşmə və düzgün yanaşma ilə bəzi xəstələr Ramazanı təhlükəsiz keçirə bilər.
Diabetlə oruc tutmaq olarmı?
Diabet xəstəsinin oruc tuta bilməsi onun sağlamlıq vəziyyətindən və müalicə planından asılıdır. Tip 2 diabet xəstələri dərmanlarının dozası həkim tərəfindən yenidən tənzimləndikdən sonra oruc tuta bilərlər. Bu zaman şəkər səviyyəsini yaxından izləmək vacibdir, çünki qan şəkərinin ciddi şəkildə aşağı düşməsi riski artır.
Tip 1 diabet xəstələrinə ümumiyyətlə oruc tutmaq tövsiyə edilmir. Onlarda qan şəkərinin yüksəlməsi, bədənin təhlükəli susuzlaşması və dərin damar trombozu ehtimalı ola bilər.
Kimlər üçün oruc riskli ola bilər?
Aşağıdakı hallarda oruc tutmaq sağlamlıq üçün ciddi təhlükə yarada bilər. Bu qruplara daxilsinizsə, oruc barədə qərarı yalnız həkiminizlə birlikdə verin:
- qan şəkəri tez-tez normadan aşağı (60–70 mq/dl-dən az) düşənlər;
- hipoqlikemiyanı – şəkərin düşməsini hiss etməyənlər;
- qan şəkəri yaxşı tənzimlənməyənlər;
- Ramazan ayından əvvəl diabetik koma keçirənlər;
- tip 1 diabet xəstələri;
- insulin müalicəsi alan tip 2 diabet xəstələri;
- mədə və ya onikibarmaq bağırsaq xorası olanlar;
- xroniki böyrək çatışmazlığı olan və ya dializ alan xəstələr;
- hamilə diabet xəstələri;
- tək yaşayan və yaşlı diabet xəstələri.
Qan şəkərinə necə nəzarət etməli?
Oruc tutmağa başlamazdan əvvəl mütləq həkiminizlə məsləhətləşin. Ümumi sağlamlıq baxımından maneə yoxdursa, həkim dərmanlarınızın dozasını və qəbul vaxtını iftar və imsak saatlarına uyğunlaşdıracaq. Dərmanların dozasını və vaxtını özbaşına dəyişməyin.
Oruc tutduğunuz günlərdə qan şəkərinizi müntəzəm ölçün. Yüksək və ya aşağı şəkər vəziyyətlərindən qaçmaq üçün düzgün pəhrizə və həkimin təyin etdiyi müalicəyə əməl edin. Oruc zamanı qan şəkərinin nəzarət altında olması hər şeydən vacibdir.
Şəkəri yalnız səhər deyil, gün ərzində – xüsusən günortadan sonra və iftardan əvvəl, eləcə də özünüzü pis hiss etdiyiniz istənilən anda ölçmək faydalıdır. Ramazan bitdikdən sonra dərmanların əvvəlki rejimə qaytarılması üçün yenidən həkiminizə müraciət edin.
Sahur və iftarda necə qidalanmalı?
Zülal toxluq hissini artırır və əzələ kütləsini qoruyur, lif isə həzmi dəstəkləyir və qan şəkərinin ani sıçrayışını azaldır. Şəkərli və yağlı qidalardan uzaq durun, balanslı və asan həzm olunan yeməklər seçin. Sağlam qidalar gün boyu enerji səviyyənizi sabit saxlayır, balanslı qidalanma isə hormon və maddələr mübadiləsini qoruyaraq orucu daha rahat keçirməyə kömək edir.
- sahurda yumurta, süd, qatıq, paxlalılar və tam taxıllardan istifadə edin;
- iftarda süfrənizə tərəvəz, salat, paxlalılar və qoz-fındıq kimi lifli qidalar əlavə edin;
- şirin və emal olunmuş qidaları minimuma endirin – belə qan şəkəriniz daha sabit qalar;
- iftarla sahur arasında kifayət qədər su için – susuzlaşma diabet zamanı xüsusilə təhlükəlidir.
Ramazanda ən uyğun fiziki aktivlik yürüyüşdür. İftardan bir-iki saat sonra 30–45 dəqiqəlik gəzinti həzmə kömək edir. Gəzintini imsakdan bir neçə saat sonra, səhər saatlarında da etmək olar. İftardan sonra hərəkət edəcəksinizsə, çox yağlı və ağır yeməklərdən çəkinin, gəzintidən sonra isə yüngül qida qəbul edə bilərsiniz. Ağır məşqlər isə əlavə maye itkisinə səbəb olaraq orucu çətinləşdirə bilər.
Orucu nə vaxt pozmaq lazımdır?
Sağlamlığınız hər şeydən önəmlidir. Aşağıdakı hallarda orucu dərhal pozmalı, qan şəkərini ölçməli və lazım gələrsə həkimə müraciət etməlisiniz:
- qan şəkəri 70 mq/dl-dən aşağı düşdükdə;
- titrəmə, soyuq tər, ürəkdöyünmə, başgicəllənmə, huşun dumanlanması kimi şəkər düşməsi əlamətləri yarandıqda;
- qan şəkəri həkiminizin müəyyən etdiyi həddən yuxarı qalxdıqda;
- güclü susuzluq, ağız quruluğu, halsızlıq, ürəkbulanma və ya qusma kimi susuzlaşma əlamətləri olduqda.
Bu yazı ümumi məlumat xarakteri daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir.